Sustrai Erakuntza Fundazioak AHTren Iruñea eta Altsasu arteko tarteari alegazioak aurkeztu dizkio. Alegazio horien helburua ez da izan trazadura berriaren obrek sor ditzaketen inpaktu puntualak hobetzea edo arintzea, ez baitago horretarako tarterik.
Ingurumen-, gizarte- eta ekonomia-iruzur erraldoia den obra baten aurrean gaude. Lurraldearen eta bertan bizi direnen aurkako eraso sakona da. Ondorioz, alegazioen oinarria Abiadura Handiko Trenaren justifikazioa, beharra eta bideragarritasuna zalantzan jartzea da, hura geldiarazteko eskatuz. Eta horrekin, beste behin ere, egungo trenbide-azpiegitura eta -zerbitzuak hobetzea legitimatu nahi izan dugu, pertsonen eta herrien eguneroko mugikortasun-premiei erantzuteko. Irtenbide arrazional eta justu bakarra da.
Gure alegazioen edukia esteka honetan kontsulta daiteke, eta honako argudio hauen ingurukoak dira:
1. Ingurumen-ebaluazioari buruzko legeria larriki urratzen da, ez baita behar bezala aztertzen egungo trenbidearen hobekuntza, ezta zero alternatiba ere. Horrek erabat urratzen du ingurumen-ebaluazioari buruzko legeria. Aukera guztiak aztertu behar dira, egungo trazadura hobetzeko aukera barne.
2. Gaur egungo izapidetzeak zati txikiagoetan zatitzen du proiektu orokorra, artifizialki eta interesaturik. Zehazki, lehen Iruñerriaren eta Euskal Y-aren arteko tarte komuna zena, orain 2 zatitan banatzen da. Zatiketa hau Nafarroako gainerako zatiei gehitzen zaie: “1. Zaragoza – Castejón, 2. Castejón – Comarca de Pamplona eta 3. Bucle ferroviario de Pamplona”. Horren bidez, ez da ingurumen-ebaluazio bateratua, zorrotza eta osoa egiten, ez eta alternatiben azterketa orokorra egiten ere.
3. Megaobra horrek behar bezala aztertzen ez diren metatze- eta sinergia-inpaktuak eragiten ditu. Gaur egun, Sakanan azpiegitura linealak daude 5 kilometroko zabalera baino ez duen korridore batean, eta 35 kilometroko luzera du: autobia, errepideak, ohiko trenbidea, gaur egungo 2 linea elektrikoak, gasbideak… eta horri gehitu behar zaio Abiadura Handiko Trenaren proiektua. Azpiegitura horiek guztiek trazadura paraleloak dituzte, distantzia txiki batez bereizita, eta inpaktu handiak eragiten dituzte, hala nola hesi-efektua.
4. Naturagune babestuei eta intereseko beste ekosistema batzuei kalte handiak eragiten zaizkie. Egingo diren txikizioek inpaktu handiak izango dituzte babestutako eta galtzeko arriskuan dauden animalia- eta landare-espezieetan.
5. Gainera, AHTk Lurralde Antolamenduko Planaren irizpideak urratzen ditu, trenbide konbentzionala indartzeko beharra ezartzen baitu.
6. Azkenik, nabarmena da trenbide-abiadura handiak ez duela errentagarritasun ekonomiko eta sozialik.
Eta orain zer? Azken hilabeteotan AHTren aldeko blokea oso aktibo agertzen ari da Nafarroan. Ikusten ari gara Nafarroako Gobernua, Espainiakoa eta proTAV Plataforma eskutik helduta doazela alferrikako obra horrekiko babesa eta konpromisoa adierazteko. Indartsu sentitzen dira eta Estatuaren aurrekontu orokorren babesa dute. Aurrekontu horiek urtero ematen dituzte horretarako partida ekonomikoak. Inoiz ez da azken 14 urteetan bezainbeste diru jarri AHTren alde.
Horren aurrean, zorionez, herri-ekimenak egiaztatu ditugu azken asteotan, martxak, alegazioak, hitzaldiak, protesta- eta salaketa-ekintzak eta obra hori zalantzan jartzen duten mobilizazioak. Jarraitu eta sakondu beharreko dinamika bat da.
Badakigu alegazioek ez dutela AHT geldituko, eta argi daukagu Madrilgo gobernuek eta Ministerioaren informazio-azterlanek ere ez digutela erritmoa markatu behar. Ezin dugu haien erantzunaren zain egon. Abiadura Handiko Trenaren bidegaberkeria begi bistan dago: poliki-poliki aurrera doazen lanak, odoljario ekonomiko isila, bi hamarkada “soilik” igaro ondoren kalkulatzen diren 3.500 milioietatik 500 milioi diru publiko xahutu ahal izan dituena, Zaragozarekin eta Euskal Y-arekin lotura ez da aurreikusten urte asko igaro arte,. .. Erokeria hau gelditzeko denboran zehar mobilizazio zabala, artikulatua eta iraunkorra da aukera bakarra.